يکی از عجيب ترين ويژگی های مکانيک کوانتومی، درهم تنيدگی کوانتومی۱ است. وقتی دو ذره درهمتنيده باشند، اندازهگيریهای انجامشده روی آنها میتوانند همبستگیهايی نشان دهند که با شهود کلاسيکی ما سازگار نيستند. اما يک سؤال اساسی مطرح میشود:
آيا اين همبستگیهای عجيب واقعاً کوانتومی هستند، يا اينکه ذرات از ابتدا ويژگیهای خود را داشتهاند و ما فقط از آنها بیخبر بودهايم؟
اين پرسش در قلب بحث معروف EPR قرار داشت. آلبرت اينشتين، بوريس پودولسکی و ناتان روزن در سال ۱۹۳۵ استدلال کردند که شايد مکانيک کوانتومی توصيف کاملی از واقعيت نباشد و متغيرهای پنهانی وجود داشته باشند که وضعيت واقعی ذرات را تعيين میکنند.
تقريباً سه دهه بعد، فيزيکدان ايرلندی جان بل۲ نشان داد که میتوان اين اختلاف را از يک بحث فلسفی به يک آزمايش تجربی تبديل کرد. نتيجه، چيزی است که امروزه آن را قضيهی بل۳ و نابرابریهای بل۴ میناميم.
مسئله دقيقاً چيست؟
فرض کنيم دو ذرهی درهمتنيده توليد کردهايم و آنها را در دو جهت مختلف میفرستيم: يکی به سمت آزمايشگری به نام آليس و ديگری به سمت آزمايشگری به نام باب. آليس و باب از يکديگر دورند و هر کدام روی ذرهی خود يک اندازهگيری انجام میدهند (شکل ۱).
آليس و باب نتايج اندازه گيریهای خود را ثبت میکنند و بعداً آنها را با يکديگر مقايسه میکنند. سؤال اين است:
آيا همبستگی ميان نتايج آنها میتواند با يک نظريهی کلاسيکی توضيح داده شود؟

شکل ۱: چيدمان پايهی آزمايش بل؛ يک منبع، زوجذرهی درهمتنيدهای را به سمت آليس و باب میفرستد. هر کدام اندازهگيری میکنند و نتايج بعداً باهم مقايسه میشوند.
ايده ی متغيرهای پنهان
برای فهم ايدهی بل، ابتدا يک توضيح کلاسيکی را در نظر بگيريم. فرض کنيد دو توپ داريم، يکی قرمز و ديگری آبی. آن ها را در دو جعبه میگذاريم و جعبهها را به دو نقطهی بسيار دور میفرستيم. وقتی آليس جعبهی خود را باز میکند و توپ قرمز را میبيند، فوراً میفهمد که توپ باب آبی است.
اما هيچ اتفاق عجيبی رخ نداده است؛ رنگ توپها از ابتدا مشخص بوده است.
برخی فيزيکدانان در ابتدا احتمال میدادند که برای ذرات کوانتومی هم وضعيت مشابهی برقرار باشد؛ يعنی ذرات دارای متغيرهای پنهانی۵ باشند که نتيجهی اندازهگيری را از قبل تعيين میکنند. در اين تصوير، مکانيک کوانتومی فقط اطلاعات ناقصی دربارهی وضعيت واقعی ذره دارد.
دو فرض مهم: واقعگرايی و موضعيت
برای اينکه چنين توضيحی کار کند، معمولاً دو فرض مهم مطرح میشود:
واقع گرايی۶: ويژگیهای فيزيکی سيستم پيش از اندازهگيری مقدار مشخصی دارند، حتی اگر ما آن مقدار را ندانيم. يعنی ذره از قبل پاسخی مناسب برای هر نوع اندازهگيری در خود دارد.
• موضعيت۷: نتيجهی اندازهگيری در يک مکان نبايد فوراً تحت تأثير انتخاب اندازهگيری در مکانی بسيار دور قرار گيرد. اين فرض با نسبيت خاص، يعنی محدود بودن سرعت انتقال اطلاعات به سرعت نور، ارتباط نزديکی دارد.
ترکيب اين دو فرض به چيزی میرسد که از آن با عنوان نظريههای متغير پنهان موضعی۸ ياد میشود. بل نشان داد که اين نظريهها نمیتوانند همهی پيشبينیهای مکانيک کوانتومی را بازتوليد کنند.
ايده ی اصلی بل
دستاورد مهم جان بل اين بود: اگر ذرات واقعاً متغيرهای پنهان داشته باشند و اين متغيرها موضعی باشند، ميزان همبستگی ميان نتايج اندازهگيریها نمیتواند از يک حد مشخص فراتر رود. اين محدوديت رياضی را نابرابری بل میناميم.
از طرف ديگر، مکانيک کوانتومی برای برخی حالتهای درهمتنيده پيشبينی میکند که اين حد نقض میشود. پس دو نظريه پيشبينیهای متفاوتی دارند و میتوان با آزمايش ديد طبيعت کدام را دنبال میکند (شکل ۲).

شکل ۲: دو نظريه، دو پيش بينی متفاوت؛ و آزمايش داور ميان آن هاست.
نابرابری CHSH؛ شکل رايج آزمايش بل
يکی از معروفترين شکلهای نابرابری بل، نابرابری CHSH است که نامش از حروف اول نام چهار فيزيکدان گرفته شده است: Holt و Shimony ،Horne ،Clauser.
فرض کنيد آليس دو انتخاب برای اندازه گيری دارد، و ، و باب نيز دو انتخاب دارد، و . هر اندازهگيری يکی از دو نتيجه ی 1+ يا 1− را میدهد.
همبستگی ميان نتايج آليس و باب را اينگونه تعريف میکنيم:
يعنی به طور ساده، ميانگين حاصل ضرب نتايج دو اندازهگيری. اگر نتايج هميشه هم علامت باشند، اگر هميشه مخالف باشند، و اگر هيچ ارتباطی نداشته باشند است.
اکنون کميتی به نامتعريف میکنيم:
نابرابری CHSH میگويد:
اين رابطه يکی از مهمترين معادلات در بحث قضيهی بل است. معنايش اين است که اگر جهان را بتوان با يک نظريهی متغير پنهان موضعی توضيح داد، مقدارهرگز از ۲ بيشتر نمیشود.
اما مکانيک کوانتومی چه میگويد؟
اينجا قسمت جالب ماجرا شروع میشود. مکانيک کوانتومی پيشبينی میکند که برای يک حالت درهمتنيدهی مناسب و تنظيمهای مناسب اندازهگيری، میتوان به مقدار
رسيد، که از ۲ بزرگتر است. بنابراين در مکانيک کوانتومی مقاديری در بازهی
ممکن است. اين دقيقاً همان جايی است که تفاوت ميان پيشبينی نظريههای متغير پنهان موضعی و مکانيک کوانتومی آشکار میشود.
اين اختلاف در يک تصوير ساده
شکل ۳ مقداررا روی يک محور نشان میدهد. نظريههای متغير پنهان موضعی فقط تا ۲ مجازند، اما مکانيک کوانتومی تاپيش میرود. پس اگر در آزمايش مقداری بزرگتر از ۲ ديده شود، آن نتيجه را نمیتوان با هيچ نظریهی متغیر پنهان موضعی توضیح داد.

شکل ۳: محور مقادير؛ ناحيهی سبز برای نظريههای متغير پنهان موضعی مجاز است. ناحيهی نارنجی فقط با مکانيک کوانتومی قابل دستيابی است.
چرا اين نتيجه اين قدر مهم است؟
شايد در نگاه اول اين فقط يک اختلاف رياضی به نظر برسد، اما معنای آن بسيار عميقتر است. فرض کنيد همزمان اين دو جمله را بپذيريم:
• ذرات از ابتدا میدانستند که در هر شرايطی چه پاسخی بايد بدهند.
• انتخاب اندازهگيری آليس نمیتواند فوراً روی پاسخ ذرهی باب در فاصلهی دور اثر بگذارد.
بل نشان داد که اين تصوير نمیتواند همهی پيشبينیهای مکانيک کوانتومی را توضيح دهد. بنابراين نمیتوان به سادگی گفت:
درهمتنيدگی فقط مثل توپهای قرمز و آبی است که از ابتدا رنگشان مشخص بوده.
آزمايشهای بل نشان میدهند که همبستگیهای کوانتومی از اين نوع توضيح ساده فراتر میروند.
يک مثال با فوتونهای درهمتنيده
برای درک بهتر، فوتونها را در نظر بگيريم. يک منبع، زوجفوتونهای درهمتنيده توليد میکند؛ يکی به سمت آليس و ديگری به سمت باب میرود. هر کدام يک دستگاه اندازهگيری (قطبشسنج) دارند که میتوان آن را با زاويههای مختلف تنظيم کرد (شکل ۴).

شکل ۴: آزمايش بل با فوتون؛ آليس و باب در هر اجرا يکی از دو زاويه را برای قطبشسنج خود انتخاب میکنند و نتيجهی 1+ يا 1− را ثبت میکنند.
در هر بار اجرای آزمايش، آليس و باب يکی از تنظيمهای خود را انتخاب میکنند. بعد از تعداد زيادی تکرار، دادهها را کنار هم میگذارند و مقداررا محاسبه میکنند. اگر نتيجه بزرگتر از ۲ باشد، نابرابری CHSH نقض شده است.
چرا اندازهگيریهای مختلف لازم است؟
اگر آليس و باب هميشه دقيقاً يک نوع اندازهگيری انجام دهند، نمی توان آزمون بل را به شکل مناسب انجام داد. نکته ی کليدی اين است که هر کدام از ميان چند تنظيم مختلف انتخاب می کنند: آليس از ميان A0 و A1، و باب از ميان B0 و B1. سپس چهار همبستگی
اندازهگيری و در رابطهی CHSH قرار داده میشوند:
اگر باشد، نابرابری بل نقض شده است.
چرا مکانیک کوانتومی میتواند به برسد؟
برای ديدن منشأ اين نتيجه، از يک حالت معروف درهمتنيده استفاده میکنيم:
برای فوتونهايی در اين حالت (با قطبش افقی و عمودی به جای ۰ و ۱)، اگر قطبشسنج آليس با زاويهیو قطبشسنج باب با زاويهیتنظيم شود، مکانيک کوانتومی پيشبينی میکند:
حالا زاويهها را اينطور انتخاب میکنيم: برای آليسوو. در اين صورت سه همبستگی اول برابرو همبستگی آخر برابرمیشود:
نکتهی جالب اين است کهعددی تصادفی نيست؛ بيشترين مقداری است که مکانيک کوانتومی برای کميتاجازه میدهد. اين حد را حد سيرلسون۹ مینامند. پس سه سطح مهم داريم:
: حد نظریههای متغیر پنهان موضعی (حد کلاسیکی).
: حد کوانتومی (حد سیرلسون).
:ناحیهای که فقط مکانیک کوانتومی میتواند به آن برسد.
آيا آزمايش واقعاً نابرابری بل را نقض کرده است؟
بله. از دههی ۱۹۷۰ به بعد، آزمايشهای مختلفی برای آزمون نابرابریهای بل انجام شده است. آزمايشهای اوليه با فوتونهای درهمتنيده انجام شدند و به مرور با فناوریهای دقيقتر توسعه يافتند.
نشوند، يا انتخاب تنظيم های اندازه گيری به اندازه ی کافی مستقل و تصادفی نباشد، ممکن است آزمايش يک آزمون کاملاً يکی از چالشهای مهم اين آزمايشها وجود شکافهای تجربی۱۰ بود. برای مثال، اگر همهی ذرات آشکارسازی ايدهآل بل نباشد. به همين دليل، آزمايشهای دقيقتری برای بستن اين شکافها طراحی شد.
در سال ۲۰۱۵، چند گروه مستقل (در دلفت، وين و بولدر) آزمايشهايی گزارش کردند که شکافهای اصلی را همزمان میبستند. نتايج همهی اين آزمايشها با پيشبينیهای مکانيک کوانتومی سازگار بود. جايزهی نوبل فيزيک ۲۰۲۲ نيز به آلن اَسپه، جان کلاوزر و آنتون زايلينگر برای همين آزمايشها اهدا شد.
آيا قضيه ی بل می گويد جهان غيرموضعی است؟
اينجا بايد بسيار دقيق باشيم. گاهی در توضيحهای عمومی گفته میشود: قضيهی بل ثابت کرد که جهان غيرموضعی است.
اين جمله بيش از حد ساده شده است. نتيجهی دقيقتر اين است که طبيعت را نمیتوان با يک نظريهی متغير پنهان موضعی از نوع موردنظر بل توضيح داد، به طوری که همهی پيشبينیهای مکانيک کوانتومی بازتوليد شوند.
اما اين به آن معنا نيست که میتوان با درهمتنيدگی پيامی دلخواه را سريعتر از نور فرستاد؛ اصل عدم سيگنالدهی۱۱ همچنان برقرار است. پس بايد ميان دو مفهوم تفاوت بگذاريم: همبستگی کوانتومی و انتقال اطلاعات. نقض نابرابری بل به اولی مربوط است و به تنهايی امکان دومی را فراهم نمیکند.
بل چه چيزی را رد کرد؟
يکی از مهمترين نکات فلسفی قضيهی بل اين است که بل به سادگی نگفت مکانيک کوانتومی درست است و همهی نظريههای ديگر غلطاند. او نتيجهی دقيقتری ارائه کرد: نمیتوان همهی موارد زير را همزمان حفظ کرد:
- ﺗﻮﺿﻴﺢ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﺍﻧﺪﺍﺯﻩﮔﻴﺮﯼ ﺑﺎ ﻣﺘﻐﻴﺮﻫﺎﯼ ﭘﻨﻬﺎﻥ،
- ﻣﻮﺿﻌﻴﺖ، ﺑﻪ ﻫﻤﺎﻥ ﻣﻌﻨﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺩﺭ ﭼﺎﺭﭼﻮﺏ ﺑﻞ ﺑﻪ ﮐﺎﺭ ﻣﯽﺭﻭﺩ،
- و ﻫﻤﻪﯼ ﭘﻴﺶﺑﻴﻨﯽﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩﯼ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎﯼ ﺩﺭﻫﻢﺗﻨﻴﺪﻩ.
ﭘﺲ ﺍﮔﺮ ﺑﺨﻮﺍﻫﻴﻢ ﻣﮑﺎﻧﻴﮏ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺭﺍ ﺑﺎ ﻳﮏ ﻧﻈﺮﻳﻪﯼ ﻋﻤﻴﻖﺗﺮ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﻫﻴﻢ، ﺑﺎﻳﺪ ﺩﺭ ﻳﮑﯽ ﺍﺯ ﻓﺮﺽﻫﺎﯼ ﮐﻼﺳﻴﮑﯽ ﺧﻮﺩ ﺗﺠﺪﻳﺪﻧﻈﺮ ﮐﻨﻴﻢ. ﺍﻳﻦ ﻳﮑﯽ ﺍﺯ ﺩﻻﻳﻞ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺑﻨﻴﺎﺩﯼ ﻗﻀﻴﻪﯼ ﺑﻞ ﺍﺳﺖ.
ﺭﺍﺑﻄﻪﯼ ﺩﺭﻫﻢﺗﻨﻴﺪﮔﯽ، EPR ﻭ ﺑﻞ
ﺍﮐﻨﻮﻥ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﻴﻢ ﮐﻞ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﻳﮏ ﺯﻧﺠﻴﺮﻩﯼ ﺳﺎﺩﻩ ﺑﺒﻴﻨﻴﻢ (ﺷﮑﻞ ۵).

ﺷﮑﻞ ۵: ﺍﺯ ﺩﺭﻫﻢﺗﻨﻴﺪﮔﯽ ﺗﺎ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ؛ ﺯﻧﺠﻴﺮﻩﺍﯼ ﮐﻪ ﻳﮏ ﭘﺮﺳﺶ ﻓﻠﺴﻔﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺁﺯﻣﻮﻧﯽ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﮐﺮﺩ.
ﺍﻳﻦ ﺯﻧﺠﻴﺮﻩ ﻳﮑﯽ ﺍﺯ ﺯﻳﺒﺎﺗﺮﻳﻦ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥﻫﺎﯼ ﺗﺎﺭﻳﺦ ﻓﻴﺰﻳﮏ ﻣﺪﺭﻥ ﺍﺳﺖ.
ﺍﻫﻤﻴﺖ ﻗﻀﻴﻪﯼ ﺑﻞ ﺩﺭ ﻓﻨﺎﻭﺭﯼﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ
ﻗﻀﻴﻪﯼ ﺑﻞ ﻓﻘﻂ ﻳﮏ ﻣﺴﺌﻠﻪﯼ ﻓﻠﺴﻔﯽ ﻭ ﺑﻨﻴﺎﺩﯼ ﻧﻴﺴﺖ. ﺍﻣﺮﻭﺯﻩ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎﯼ ﻏﻴﺮﻣﻮﺿﻌﯽ۱۲ ﻭ ﺁﺯﻣﻮﻥﻫﺎﯼ ﺑﻞ ﺩﺭ ﻓﻨﺎﻭﺭﯼﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﻧﻴﺰ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﺩﺍﺭﻧﺪ. ﺑﺮﺍﯼ ﻣﺜﺎﻝ، ﺩﺭ ﺑﺮﺧﯽ ﭘﺮﻭﺗﮑﻞﻫﺎ ﺍﺯ ﻧﻘﺾ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼﻫﺎﯼ ﺑﻞ ﺑﺮﺍﯼ ﺍﺛﺒﺎﺕ ﻭﺟﻮﺩ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﻣﯽﺷﻮﺩ. ﺍﻳﻦ ﺍﻳﺪﻩ ﺩﺭ ﺣﻮﺯﻩﻫﺎﻳﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺍﻳﻦﻫﺎ ﺍﻫﻤﻴﺖ ﭘﻴﺪﺍ ﮐﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ:
ﺍﺭﺗﺒﺎﻁﺎﺕ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ،
ﺗﻮﻟﻴﺪ ﺍﻋﺪﺍﺩ ﺗﺼﺎﺩﻓﯽ ﻗﺎﺑﻞ ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ،
ﺭﻣﺰﻧﮕﺎﺭﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ،
ﺷﺒﮑﻪﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ،
ﻭ ﺁﺯﻣﻮﻥ ﻭ ﺍﻋﺘﺒﺎﺭﺳﻨﺠﯽ ﺳﻴﺴﺘﻢﻫﺎﯼ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ.
ﺑﻪ ﺍﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴﺐ، ﭼﻴﺰﯼ ﮐﻪ ﺩﺭ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﭘﺮﺳﺸﯽ ﺑﻨﻴﺎﺩﯼ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩﯼ ﻣﺎﻫﻴﺖ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺑﻮﺩ، ﺑﻪ ﺑﺨﺸﯽ ﺍﺯ ﻋﻠﻢ ﺍﻁﻼﻋﺎﺕ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.
ﺟﻤﻊ ﺑﻨﺪﯼ: ﺑﻞ ﺩﻗﻴﻘﺎ ًﭼﻪ ﭼﻴﺰﯼ ﺑﻪ ﻣﺎ ﮔﻔﺖ؟
ﺩﻭ ﺫﺭﻩﯼ ﺩﺭﻫﻢﺗﻨﻴﺪﻩ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﻨﺪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎﻳﯽ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﻫﻨﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺣﺪ ﻣﺠﺎﺯ ﻧﻈﺮﻳﻪﻫﺎﯼ ﻣﺘﻐﻴﺮ ﭘﻨﻬﺎﻥ ﻣﻮﺿﻌﯽ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﻣﯽﺭﻭﺩ. ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ CHSH، ﺍﻳﻦ ﺣﺪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞﻧﻮﺷﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮﺩ؛ ﺍﻣﺎ ﻣﮑﺎﻧﻴﮏ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺍﺟﺎﺯﻩ ﻣﯽﺩﻫﺪﺗﺎﺑﺮﺳﺪ، ﻭ ﺑﺎ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺗﻨﻈﻴﻢ ﻫﺎ ﺩﻗﻴﻘﺎ ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻣﻘﺪﺍﺭ ﻣﯽﺭﺳﺪ.
ﺁﺯﻣﺎﻳﺶﻫﺎﯼ ﺑﻞ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩﻩﺍﻧﺪ ﮐﻪ ﻁﺒﻴﻌﺖ ﻧﺎﺑﺮﺍﺑﺮﯼﻫﺎﯼ ﺑﻞ ﺭﺍ ﻧﻘﺾ ﻣﯽﮐﻨﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮﺍﻳﻦ ﻧﻤﯽﺗﻮﺍﻥ ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻣﮑﺎﻧﻴﮏ ﮐﻮﺍﻧﺘﻮﻣﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﺎﺩﮔﯽ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﺼﻮﺭ ﺗﻮﺿﻴﺢ ﺩﺍﺩ ﮐﻪ ﺫﺭﺍﺕ ﺍﺯ ﺍﺑﺘﺪﺍ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪﺍﯼ ﺍﺯ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎﯼ ﺍﺯ ﭘﻴﺶ ﺗﻌﻴﻴﻦﺷﺪﻩ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺧﻮﺩ ﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﻫﻴﭻ ﺍﺛﺮ ﻏﻴﺮﻣﻮﺿﻌﯽ ﻣﻴﺎﻧﺸﺎﻥ ﻭﺟﻮﺩ ﻧﺪﺍﺭﺩ.
ﻭ ﺷﺎﻳﺪ ﺟﺬﺍﺏﺗﺮﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺍﻳﻦ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﻗﻀﻴﻪﯼ ﺑﻞ ﻧﺸﺎﻥ ﺩﺍﺩ ﭘﺮﺳﺸﯽ ﮐﻪ ﺯﻣﺎﻧﯽ ﺑﻴﺸﺘﺮ ﺷﺒﻴﻪ ﻳﮏ ﺑﺤﺚ ﻓﻠﺴﻔﯽ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩﯼ ﻭﺍﻗﻌﻴﺖ ﺑﻮﺩ، ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﺑﻪ ﻳﮏ ﺁﺯﻣﺎﻳﺶ ﻓﻴﺰﻳﮑﯽ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﻮﺩ. ﺩﺭﻫﻢﺗﻨﻴﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﯽﮔﻮﻳﺪ ﻁﺒﻴﻌﺖ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﺪ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕﯽﻫﺎﻳﯽ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ ﮐﻪ ﺍﺯ ﺷﻬﻮﺩ ﮐﻼﺳﻴﮑﯽ ﻓﺮﺍﺗﺮ ﻣﯽﺭﻭﻧﺪ؛ ﻭ ﻗﻀﻴﻪﯼ ﺑﻞ ﺍﺑﺰﺍﺭﯼ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﯽﺩﻫﺪ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﺗﻔﺎﻭﺕ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺻﻮﺭﺕ ﮐﻤّﯽ ﻭ ﺗﺠﺮﺑﯽ ﺑﺮﺭﺳﯽ ﮐﻨﻴﻢ.
1Quantum entanglement, 2John Bell, 3Bell's theorem, 4Bell's inequalities, 5Hidden variables, 6Realism, 7Locality, 8Local hidden variable theories, 9Tsirelson's bound, 10Loopholes, 11No-signaling, 12Nonlocal correlations
ﻣﻨﺎﺑﻊ
- A. Einstein, B. Podolsky, N. Rosen, “Can Quantum-Mechanical Description of Physical Reality Be Considered Complete?”, Physical Review 47, 777 (1935). 2. J. S. Bell, “On the Einstein Podolsky Rosen Paradox”, Physics Physique Fizika 1, 195 (1964).