اختتامیه فصل اول پادکست رادیو سایکت

در علم نیز مثل هر فعالیت دیگر هر بار که انسان روی پدیده­ای تمرکز می­کند همواره جنبه­های تازه­ای از آن پدیدار می­شود، لیزر یکی از نتایج مهم ترکیب نظریات فیزیک کلاسیک و کوانتوم است. تاریخ ابداع لیزر به دهه 1950 میلادی بازمی‌گردد، در همان دورانی که نظریه‌های کوانتومی در فیزیک به اهمیت بسیاری دست یافته بود. در این دوران کوانتوم توانسته بود چگونگی عملکرد اتم‌ها و مولکول‌ها در دستگاه‌های نوری را به خوبی توصیف کند. بنابراین، ابداع لیزر و انقلاب اول کوانتوم هر دو به نحوی با هم همبستگی دارند. از یک سو، کوانتوم امکان ایجاد یک منبع نوری منحصر به فرد را فراهم می­کرد و از سوی دیگر، ابداع لیزر به عنوان یکی از نتایج مهم این انقلاب کوانتومی به نتیجه رسید. لازم به ذکر است که پس از ابداع اولین لیزر، تلاش‌های بسیاری صورت گرفت تا قابلیت‌ها و کاربردهای این فناوری گسترش یابد. ابداع لیزر تحولی در علم و فناوری بود که به وسیله آن امکاناتی فراوان برای انجام کارهای پیچیده و دقیق در زمینه‌های مختلفی از جمله پزشکی، ارتباطات، صنعت، نظامی و سایر زمینه‌های فناوری فراهم شد. در این اپیزود به کندوکاو داستان لیزر که در موج انقلاب کوانتومی اول ساخته شد، می پردازیم.

شاید این طور به نظر برسد که مکانیک کوانتومی با همه خصوصیات عجیبش با دنیای روزمره ما ارتباط چندانی ندارد، اما کاملا برعکس. مکانیک کوانتومی از طریق ایجاد مزایای غیر مستقیم پیش­بینی­نشده­اش در حال دگرگون کردن جهان است. تقریبا تمام ابزارهای مدرن مانند: کامپیوتر، تلفن همراه، کنسول­های بازی، اتومبیل­ها و غیره حاوی تراشه­های حافظه­ای هستند که بر پایه ترانزیستورهایی عمل می­کنند که عملکرد آن­ها خود متکی بر توضیح مکانیک کوانتومی از رفتار نیمه­هادی است. اختراع اولین چیپ کامپیوتری، مسیر شگرفی را از زمان ارائه نظریه کوانتا توسط پلانک تا توضیح رفتار الکترون و ابداع نیمه­رساناها و ترانزیستورها، پشت سر گذاشته است. از آن زمان تاکنون پیشرفت‌های چشمگیری در این فناوری صورت گرفته است. ابتکارات اخیر در زمینه فناوری چیپ‌های کامپیوتری یک انقلاب نوین را به وجود آورده‌اند. چیپ‌های پردازشی با سرعت بالا، کاهش مصرف انرژی و قدرت محاسباتی فوق‌العاده، امکانات بی‌نظیری را برای کاربران به ارمغان آورده‌اند. این پیشرفت‌ها نه تنها به توسعه کامپیوتر‌ها و دستگاه‌های هوشمند کمک کرده، بلکه به پیشرفت‌های چشمگیر در حوزه‌هایی نظیر هوش‌مصنوعی، پزشکی مرتبط با رایانش، شبیه­سازی و فناوری‌های زیستی منجر شده است. امروزه، چیپ کامپیوتری به عنوان مغز اصلی انواع دستگاه‌ها و فناوری‌های نوین مورد استفاده قرار می‌گیرد و نقش اساسی در توسعه آینده‌ای روشن برای جامعه و دانشمندان دارد. در اپیزود نخست فصل دوم، سیر پیشرفت و موانع موجود بر سر راه چیپ­های کامپیوتری را دنبال می­کنیم و خواهیم شنید که چگونه کوانتوم، انقلاب اول فناوری را برایمان رقم زد.

با معرفی فصل دوم پادکست رادیو سایکت در خدمت شما هستیم. این پادکست با تلاش تیم تولید محتوا در مدرسه علم و فناوری کوانتوم سایکت در دانشگاه صنعتی شریف ساخته شده است، که به عنوان اولین مدرسه کوانتومی تحت نظر مرکز نوآوری کوانتوم دانشگاه صنعتی شریف،‌ با هدف آموزش و ترویج علم و فناوری کوانتوم در فضای علمی و مهندسی کشور تأسیس شده است. با فصل دوم پادکست رادیو سایکت برای کاوشی هیجان ­انگیز در فناوری­‌های کوانتومی، همراه ما باشید.

پس از جنگ جهانی دوم من خیلی نگران بمب اتمی بودم. نمی دانستم که آینده چه خواهد شد، چنین پیامدی از علم آشکارا ویرانی به بار می آورد و سبب نابودی انسانها می شدد. بنابراین سوال این بود که آیا نوعی شیطان در علم دست دارد؟

این قسمت دهم از فصل اول رادیو سایکت هست. در قسمت‌های قبلی گفتیم که از گربه‌ی زنده یا مرده گرفته تا کنش‌های شبحوار از راه دور، فیزیک کوانتومی از ویران کردن شهود مستقیم ما در مورد چگونگی کار جهان لذت می برد. فیزیکدان‌‌ها سعی می کنند با کمک تفسیرهای فلسفی سازگار با تجربه درباره آنچه که در سطوح بنیادین نظریه کوانتومی وجود دارد به سوالات چالش برانگیز این نظریه پاسخ دهند. کمتر نظریه‌ای در علم وجود دارد که راه‌های مختلفی برای نگریستن به آن وجود داشته باشد اما چرا با چنین چیزی مواجهیم؟ در این قسمت به یکی از تفسیرهای چالش‌برانگیز مکانیک کوانتومی به نام جهان‌های موازی می پردازیم.