با وبینارهای سایکت، پای صحبت متخصصان بنشینید و تازهترین ایدهها و دستاوردهای دنیای کوانتوم را ساده، زنده و کاربردی دنبال کنید.

فناوریهای کوانتومی از جمله فناوریهای نوظهوری هستند که میتوانند قابلیتها، الزامات و شیوه ارائه خدمات فناوری اطلاعات را متحول کنند. چهار حوزه اصلی ارتباطات و رمزنگاری کوانتومی، رمزنگاری پساکوانتومی، رایانش کوانتومی و حسگری کوانتومی، فرصتها و چالشهای جدیدی را در مسیر توسعه و ارتقای سرویسهای دیجیتال ایجاد میکنند. از بانکداری الکترونیکی، رایانش ابری و سلامت دیجیتال گرفته تا هوش مصنوعی، کلانداده، بلاکچین، تجارت الکترونیکی، اینترنت اشیا و شهرهای هوشمند، این فناوریها میتوانند بر امنیت اطلاعات، توان پردازشی، بهینهسازی فرایندها و الزامات فنی خدمات اثرگذار باشند. در این وبینار، ضمن معرفی فناوریهای کوانتومی و بررسی قابلیتها و محدودیتهای کنونی آنها، آثار بالفعل و بالقوه این فناوریها بر سرویسهای فناوری اطلاعات بررسی میشود. در سطحی کلانتر، این پرسش مطرح میشود که آیا باید تأثیر فناوریهای کوانتومی را عمدتاً در چارچوب تحول زیستبوم دیجیتال و ارتقای خدمات فناوری اطلاعات تحلیل کرد، یا توسعه این فناوریها بهتدریج زمینهساز شکلگیری زیستبوم کوانتومی جدیدی خواهد شد که در تعامل با زیستبوم دیجیتال موجود، ساختارها، زیرساختها و خدمات تازهای را پدید میآورد؟ همچنین، با توجه به فرصتها و تهدیدهای ناشی از توسعه فناوریهای کوانتومی، این پرسش مورد توجه قرار میگیرد که چه راهبردها، سیاستها و اقداماتی باید در سطح ملی و سازمانی و از سوی ارائهدهندگان خدمات فناوری اطلاعات اتخاذ شود تا ضمن آمادگی در برابر چالشهای پیشرو، از ظرفیتهای این فناوریها برای توسعه و ارتقای خدمات دیجیتال بهرهبرداری شود. هدف وبینار، ارائه دیدگاهی کاربردمحور و آیندهنگرانه درباره پیامدهای فناوریهای کوانتومی برای خدمات فناوری اطلاعات و تبیین الزامات آمادگی و مواجهه مؤثر با تحولات پیشرو است.

فرابرد کوانتومی از پروتکلهای بنیادی علم اطلاعات کوانتومی است که انتقال حالتهای کوانتومی ناشناخته را بدون جابهجایی فیزیکی سامانهی حامل آنها، با بهرهگیری از درهمتنیدگی و ارتباط کلاسیک، امکانپذیر میسازد. در میان رویکردهای مختلف، فرابرد کوانتومی متغیر پیوسته به دلیل سازگاری با تجهیزات متداول اپتیکی و مخابراتی، از مزایای تجربی قابل توجهی برخوردار است؛ با این حال، دستیابی به مانستگی بالا همچنان یکی از چالشهای اصلی آن به شمار میرود. در این ارائه، هدف ارائهی راهکاری جهت بهبود عملکرد فرابرد از طریق افزایش مانستگی و احتمال موفقیت است. در این راستا با بهرهگیری از طرحی مبتنی بر تداخل چندمدی و منابع درهمتنیدهی سهبعدی، فرابرد کوانتومی متغیر پیوسته به مجموعهای از فرایندهای فرابرد متغیر گسسته تجزیه میشود. از سوی دیگر، با توجه به اینکه نویز یکی از چالشهای اساسی در پیادهسازی پروتکلهای کوانتومی در شرایط واقعی است، عملکرد طرح پیشنهادی در حضور سه نوع کانال نویز کوانتومی بهطور نظاممند بررسی میشود. نتایج نشان میدهند که این روش ضمن بهبود مانستگی و احتمال موفقیت فرابرد، پایداری قابل قبولی در برابر نویزهای بررسیشده از خود نشان میدهد. این یافتهها میتوانند در شناخت راهکارهای ارتقای عملکرد و افزایش پایداری پروتکلهای فرابرد کوانتومی در شرایط غیرایدهآل مؤثر باشند.

«اگر یک کامپیوتر کوانتومی بتواند رمزنگاری بیتکوین را بشکند، چه بر سر تریلیونها دلار دارایی دیجیتال میآید؟» توسعه دانش رمزنگاری در قرن بیستم باعث شد چشماندازها و کاربردهای جدیدی در صنایع مختلف معرفی شوند. از جمله میتوان به طراحی بیت کوین به عنوان اولین رمزارز فراگیر در سال ۲۰۰۸ اشاره کرد که ضمن تاثیرگذاری گسترده بر صنعت مالی، امروزه ارزش بازار آنها به چند تریلیون دلار میرسد. تراکنشها در رمزارزها عموما مبتنی بر رمزنگاری کلید عمومی و به طور مشخص پروتکلهای امضای دیجیتالی است. مثلا در بیت کوین از الگوریتم امضای دیجیتال مبتنی بر خم بیضوی secp256k1 استفاده میشود. بنابراین امنیت تراکنشها و درنتیجه تمام این اکوسیستم مبتنی بر پیچیدگی محاسباتی حل مسایلی از قبیل لگاریتم گسسته یا تجزیه اعداد هستند. موضوعی که با توسعه الگوریتمهای کوانتومی مانند الگوریتم شور و همزمان توسعه کامپیوترهای کوانتومی که قابلیت اجرای این الگوریتمها با تعداد کیوبیتهای بالا را دارند به چالش کشیده میشود. رمزارزها پس از معرفی در سال ۲۰۰۸ به بخش مهمی از فرایند مالی در اقتصاد جهانی تبدیل شدهاند به طوری که ارزش بازار آنها به تریلیونها دلار میرسد. معرفی کامپیوترهای کوانتومی قدرتمند میتوانند امنیت و ثبات این اکوسیستم بزرگ را به چالش بکشد و به این ترتیب باعث بحران مالی بینالمللی شود. بنابراین داشتن تخمینی از اینکه محاسبات و کامپیوترهای کوانتومی چطور و چه زمانی امنیت پروتکلهای فعلی را مخدوش میکنند و داشتن راهکارهای جایگزین برای حفظ امنیت رمزارزها پس از رسیدن به این مرحله از توان پردازش کوانتومی، ضروری به نظر میرسد. در این ارایه بعد از معرفی پروتکل بیت کوین به عنوان نمونه، به چالشهایی که توسعه کامپیوترهای کوانتومی میتوانند برای امنیت این رمزارزها ایجاد کنند و تعداد کیوبیتها و زمان مورد نیاز برای شکستن پروتکلهای فعلی پرداخته و راهکارهایی از جمله استفاده از الگوریتمهای رمزنگاری پساکوانتوم را برای تامین امنیت رمزارزها در عصر پساکوانتوم مرور میکنیم.

برهمنهی کوانتومی امکان حضور یک سامانه در ترکیبی از حالتهای مختلف را فراهم میکند؛ اما آنچه این برهمنهی را به ابزاری برای کنترل تبدیل میکند، تداخل دامنههای احتمال است. در یک سامانه کوانتومی چندترازی، مسیرهای مختلف برای گذار بین حالتها میتوانند با یکدیگر تداخل کنند. در شرایط مناسب، این تداخل میتواند ویرانگر باشد و احتمال جذب یا گذار از یک مسیر خاص را بهشدت کاهش دهد. حاصل، شکلگیری یک برهمنهی ویژه از حالتهای کوانتومی است که با میدان نور برهمکنش نمیکند و به حالت تاریک (Dark State) شناخته میشود. تجمع جمعیت در این حالت، پدیده تلهاندازی همدوس جمعیت (CPT) را به وجود میآورد و در آرایش مناسب ترازهای انرژی و میدانها، به شفافیت القایی الکترومغناطیسی (EIT) منجر میشود. این زنجیره، یک نمونه روشن از تبدیل یک اصل بنیادی کوانتومی به یک قابلیت فناورانه است:مهندسی تداخل کوانتومی برای کنترل برهمکنش نور و ماده که میتواند به کاهش جذب و تغییر چشمگیر پاسخ پاشندگی محیط منجر شود و امکان دستکاری سرعت انتشار نور و برهمکنش آن با ماده را فراهم کند؛ ویژگیهایی که مبنای ایدههایی برای حافظههای کوانتومی، پردازش و انتقال اطلاعات کوانتومی و شبکههای کوانتومی هستند. از سوی دیگر، اصول کنترل همدوس نور و ماده در کنار فوتونیک غیرخطی، مسیری را به سوی سامانههای فوتونیکی پیشرفته باز میکنند که شکلگیری و کنترل سالیتونهای نوری و شانههای فرکانسی را ممکن می سازد. این منابع نوری، با امکان تولید مجموعهای منظم از فرکانسهای همدوس، در فناوریهایی مانند ارتباطات نوری، طیفسنجی، اندازهگیری دقیق و سامانههای زمانسنجی کاربرد دارند.

یادگیری ماشین کوانتومی در پیشبینی و تشخیص بیماریهای مزمن، میتواند ارتباطی میان محاسبات کوانتومی و نیازهای واقعی جامعه باشند. استفاده از اصول فیزیک کوانتوم از جمله درهمتنیدگی و برهمنهی، در شناسایی الگوهای زیستی در دادههای بالینی با دقت و سرعت بالا انجام میشود. این فناوری تشخیص میتواند در پلتفرمهای غربالگری هوشمند، مانند سیستمهای پشتیبان پزشکی و یا اپلیکیشنهای شخصیسازیشدۀ سلامت فردی استفاده شود. به این صورت که با تشخیص سریع بیماری، علاوه بر پیشگیری به موقع، هزینههای تشخیص و درمان هم کاهش مییابد. بنابراین علم کوانتوم همراه با علم داده، میتوانند مستقیماً بر روی سلامت عمومی و آینده صنعت پزشکی بسیار تاثیرگذار باشند.

علم اطلاعات کوانتومی از دیدگاه انفورماتیک به جهان هستی مینگرد. از نقطه نظر این علم، صرف اینکه بتوانیم اطلاعاتی کسب کنیم که بتواند بین دو حالت فیزیکی همپوشان، تمایز قائل شود، تداخل کوانتومی بین این حالتها از بین میرود. به بیان دیگر تداخل کوانتومی بین دو حالت وقتی رخ میدهد که تمییزپذیر نباشند. بر این اساس تداخلسنجهای کوانتومی برای اندازهگیری دقیق طراحی میشوند. دقت این اندازهگیری توسط حد نوفهی ضربهای (شات نویز) محدود میشود. با استفاده از منابع کوانتومی از قبیل نور چلانده، درهمتنیدگی کوانتومی و چشمههای تک فوتون در فرایند تداخلسنجی میتوانیم بر این محدودیت فائق آییم و به مترولوژی کوانتومی زیر حد شات نویز دست یابیم. هرچند که قوانین مکانیک کوانتومی حد دیگری، که به حد هایزنبرگ موسوم است، را ایجاب میکند ولی گذر از سطح شات نویز امکان تصویربرداری زیر حد پراش را برایمان فراهم میکند. در این سخنرانی ضمن اشاره به مباحث نظری مربوطه به زیرساختهای آزمایشگاهی مورد نیاز برای پیادهسازی چیدمانهای تصویربرداری کوانتومی از جمله تصویربرداری شبحوار کوانتومی و تصویر برداری کوانتومی با فوتونهای آشکار نشده، اشاره خواهیم کرد.

در سالهای اخیر رایانش کوانتومی از مرحله آزمایشگاهی به مرحله تجاری رسیده و با سرعت قابل توجهی در حال پیشرفت می باشد. پیشبینی ها نشان می دهند که احتمالا تا قبل از سال ۲۰۳۰ بشر بتواند از برخی از کاربردهای حیرت انگیز این رایانه ها مانند طراحی مولکول های پیشرفته در داروسازی بهره برداری واقعی انجام دهد. در این ارائه در کنار معرفی کلی رایانه های کوانتومی ابررسانا به عنوان یکی از رویکرد های موفق در این زمینه، برخی از پیشرفت های علمی صورت گرفته در این موضوع در یک سال گذشته مرور خواهد شد و وضعیت کنونی صنعت رایانش کوانتومی مبتنی بر ابررسانایی مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

برای دههها فوتوسنتز به عنوان یک پدیده کاملا کلاسیک شناخته میشد. مجموعهای از آزمایشها در اوایل دهه ۲۰۰۰ نشان دادند که ممکن است اثرات کوانتومی در انتقال انرژی بسیار پربازده در مراحل ابتدایی فوتوسنتز گیاهان و باکتریها نقش داشته باشند. این یافتهها جرقه شکلگیری حوزهای را زدند که امروزه به نام زیستشناسی کوانتومی شناخته میشود. در این وبینار بررسی خواهیم کرد که چه اثرات کوانتومیای مشاهده شدهاند و چه موضوعاتی همچنان محل مناقشه هستند.

حسگرهای فیبر نوری بهعنوان یکی از مهمترین دستاوردهای فناوری فوتونیک، در سالهای اخیر نقش چشمگیری در توسعه سامانههای اندازهگیری، پایش و تشخیص ایفا کردهاند. این حسگرها به دلیل ویژگیهایی نظیر حساسیت و دقت بالا، مصونیت در برابر تداخلات الکترومغناطیسی، قابلیت اندازهگیری توزیعشده، ابعاد کوچک، انعطافپذیری و امکان عملکرد در شرایط محیطی سخت، به گزینهای ایدهآل برای کاربردهای صنعتی و پزشکی تبدیل شدهاند. در این سخنرانی، ابتدا اصول عملکرد و دستهبندی حسگرهای فیبر نوری بهصورت مختصر معرفی میشود. سپس مهمترین کاربردهای این فناوری در صنعت، از جمله پایش سلامت سازهها، صنایع نفت و گاز، نیروگاهها، هوافضا، حملونقل و تولید هوشمند، مورد بررسی قرار میگیرد. همچنین کاربردهای نوین این حسگرها در پزشکی، شامل پایش علائم حیاتی، ابزارهای کمتهاجمی، تصویربرداری پزشکی، تشخیص بیماریها و تجهیزات درمانی هوشمند، تشریح خواهد شد.